| سید مهدی سیدی |
خلاقیت یعنی انجام کارها از طریق غیر معمول، یعنی جوری که دستت را نخوانند و قابل پیش بینی نباشی. جنسی از هیجان، ساختارشکنی و فرار از دیکته های مرسوم، از الزامات یک رفتار خلاقانه است. در مدیریت راهبردی جمله معروفی وجود دارد: «اگر کارها را با همان روشی انجام دهید که تاکنون انجام می داده اید، به همان نتایجی می رسید که تا کنون رسیده اید.» اینجاست که برای بهبود وضعیت به افکار خلاق و رفتارهای مبتکرانه، احتیاج مبرم داریم.

سربازی خلاق
سربازی پرتکرارترین فراخوان و وسیع ترین اجتماع جوانانه ایران است. هر سال چیزی حدود ۸۰۰ هزار نفر پسر ایرانی در پادگان های نظامی مشغول گذران خدمت هستند به نحوی که روزانه به طور متوسط ۱۲۰۰ نفر از مشمولان به خدمت مقدس وارد شده و هر سال حدود ۴۰۰ هزار نفر از خدمت ترخیص می شوند. چهار مجموعه نظامی (ارتش، سپاه، نیروی انتظامی و وزارت دفاع) اصلی ترین نهادهایی هستند که سربازان را در فرایندهای خود جذب می کنند و البته سازمان ها و دستگاه های فراوان دیگری نیز با اجازه ستاد کل نیروهای مسلح اقدام به جذب سرباز امریه می کنند.
فضائل و مدیحه های بسیاری برای خدمت مقدس شمرده می شود و تقریبا هر خانواده ای که دارای فرزند ذکور است به ناچار با این مقوله در تعامل و تلاقی است. ولی مسیر سربازی نیز مثل هر مسیر اجتماعی دیگر با تنگناها و ضعف هایی روبروست که البته جبران این نقیصه ها و رفع کمبودها، همیشه از اولویت های جدی نیروهای مسلح بوده است. به همین جهت لازم است مسیرهای مبتکرانه و خلاقانه بیشتری خلق و ابداع شود تا خوشایندسازی سربازی برای جوان ایرانی با سرعت بیشتری به وقوع بپیوندد.

زمینه ها و سطوح خلاقیت
در این خصوص سه دسته و گروه از ابتکارات قابل شناسایی است: الف) خلاقیت از جانب ساختار و سازمان نیروهای مسلح. ب) خلاقیت به وسیله سربازان. ج) خلاقیت به واسطه اجتماع.
به هر تقدیر سربازی مسأله ای فراتر از «صف جمع» و «صبحگاه» و «از جلو نظام» و «به چپ چپ» و درجه های گروهبان و استوار و ستوانی است. سربازی در برگیرنده دو سال از زندگی پر جنب و جوش جوان است که درست در نقطه آغازین پیشرفت او جانمایی شده و طبیعتا حجم وسیعی از مسائل اجتماعی نظیر ازدواج و اشتغال و تحصیل را به خود گره زده است. پس لازم است با نگاهی عمیق و عالمانه در سه سطح ذکر شده از ابتکارات و خلاقیت ها حمایت شود.
بخشی از قوانین موجود و شیوه های اعمال آن می تواند با جایگزینی مسیرهای کوتاه، به کارآمدی بیشتری برسد. نحوه فراخوان مشمولان و شیوه اعزام آن می تواند با ابتکاراتی بهبود پیدا کند. نحوه حضور سرباز در طول ۴۰ روز دوران آموزشی در پادگان های کشور می تواند با استقرار روندهای جدید دستخوش بهبودهای تحول آفرین شود. در خصوص شیوه های آموزشی سربازان و یادگیری های مهارتی ایشان ابتکارات بیشتری لازم است و البته می بایست از ابتکارات موجود نیز حمایت وسیع تری شود. به عنوان نمونه طرح مهارت آموزی حین خدمت سربازان که در چندصد رشته کاربردی برنامه ریزی شده است در زمره این ابتکارات است.
در کنار این ابتکارات سازمانی و نظامی، باید مسیرهایی اندیشیده شود که سربازان وظیفه نیز در فرایند خدمت، دست به ابتکار بزنند. امروز درصد وسیعی از سربازان حاضر در سیستم های نظامی، تحصیل کرده دانشگاه های کشور هستند. در طول ده سال اخیر نرخ سربازان فارغ التحصیل دانشگاهی از ۱۳ درصد به ۴۰ درصد رسیده است و پیش بینی می شود ظرف سه سال آینده این عدد به ۵۰ درصد برسد. قاعدتا از این ظرفیت می توان برای بهبود سیستم های موجود نیروهای مسلح استفاده بیشتری کرد و البته با لحاظ کردن مسائل حفاظتی و امنیتی، به آن ها میدان داد تا نیروی جوانی خود را در بدنه شکل یافته نظامی‌گری نیروها تزریق کنند. برقراری نظام استعدادیابی سربازان و به کارگماری هوشمندانه ایشان، گامی جدی در این مسیر خواهد بود.
در کنار این دو سطح می توان به لایه سوم ابتکارات اشاره کرد که از طریق جامعه قابل اعلام و اعمال است. ابتکاراتی که بتواند با حمایت گسترده از سرباز، شأن و کرامت او را تقویت کرده و با ارتقاء روحیه خدمتگزاری او، نوعی از آمادگی روحی و جسمی را برای سربازان فراهم آورد.

به کارگیری چندصد هزار نیروی جوان در نیروهای مسلح، بسیار گران قیمت و استثنایی است و هزینه دستمزد این حجم از نیروی کار معادل با ۲ هزار میلیارد تومان در سال می شود

ابتکار، زاییده تغییر زاویه نگاه است. اگر بتوان مسائل را از دریچه دیگر مشاهده کرد حتما جنسی از تصمیمات تحول آفرین در لایه های خرد و کلان به وقوع خواهد پیوست. باید دانست که به کارگیری چندصد هزار نیروی جوان در نیروهای مسلح، بسیار گران قیمت و استثنایی است و حداقل از نگاه آماری و اقتصادی، هزینه دستمزد این حجم از نیروی کار (به نرخ ماهی ۲٫۵ میلیون تومان)، معادل با ۲ هزار میلیارد تومان در سال می شود و البته ظرفیت های معنوی و ایثارگرانه این حضور به هیچ عنوان قابل محاسبه نیست. پس فقط کافی است با رهاسازی این انرژی و رفع ایست ها و موانع موجود به یک انقلاب شگفت انگیز در خدمت مقدس سربازی دست یافت.
عموم کتاب ها و اندیشمندان کوشیده اند به این ضلع از واقعه بپردازند که روحیه کوفی مسلکانه چگونه منجر به سرنگونی حرکت های انقلابی می شود، اما این طرف ماجرا مسکوت گذاشته شده است که اگر مجاهدت های انقلابی مردم به ثمر می نشست و حکومت اسلامی به امام حسین ع می رسید چه سرانجامی پیدا می کرد.

این مطلب در روزنامه فرهیختگان، در تاریخ ۵ مهر ۱۳۹۷ منتشر شده است.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید